Chúng ta nên xử lý cảm giác tội lỗi của cha mẹ như thế nào khi con cái có những cơn tức giận, khó hiểu các quy tắc của chúng ta và bắt đầu nổi loạn?
Đó là một câu hỏi hay vì cảm giác tội lỗi của cha mẹ thường liên quan đến cảm giác thiếu tự tin. Cha mẹ có thể bắt đầu nghĩ rằng có điều gì đó không ổn với họ — rằng họ đã thất bại hoặc không đủ tốt. Hầu hết cha mẹ đều trải qua cuộc đối thoại nội tâm này vào một thời điểm nào đó. Chúng ta nhớ lại những lúc quên một sự kiện, nói điều gì đó gây tổn thương hoặc không dành trọn vẹn sự chú ý, và chúng ta bắt đầu tin rằng mình đã làm con thất vọng.
Khi một đứa trẻ nổi cơn giận dữ hoặc phản kháng, cha mẹ thường coi đó là phản ánh trực tiếp về cách nuôi dạy con của mình. Chúng ta có thể nghĩ: “Chắc hẳn tôi đã làm gì đó sai.” Nhưng nhiều khi, cơn giận dữ của trẻ ít liên quan đến sự thất bại của cha mẹ. Trẻ có thể đói, mệt mỏi, quá tải hoặc bị quá tải cảm xúc sau một ngày dài.
Khi chúng ta cảm thấy tội lỗi làm cha mẹ, việc dừng lại và tự hỏi điều gì thực sự đang xảy ra có thể giúp ích. Trẻ em có những phản ứng cảm xúc — cơn giận dữ và sự bực bội là một phần của quá trình phát triển. Những khoảnh khắc này thường cho thấy trẻ có nhu cầu chưa được đáp ứng. Trẻ có thể cần nghỉ ngơi, thức ăn, sự an ủi hoặc sự đảm bảo cảm xúc.
Mỗi bậc cha mẹ đều đã trải qua khoảnh khắc khi con cái khẳng định mình không mệt mỏi, chỉ để rồi chìm vào giấc ngủ ngay sau đó. Hành vi đó không phải là dấu hiệu của việc nuôi dạy con kém — mà là dấu hiệu của việc trẻ đang gặp khó khăn trong việc điều chỉnh bản thân.
Cảm giác tội lỗi của cha mẹ thường xuất phát từ việc lo lắng về cách người khác nhìn nhận chúng ta hơn là hiểu rõ những gì con cái thực sự cần. Một cách tiếp cận nhân ái hơn là nhắc nhở bản thân rằng chúng ta đang làm hết sức mình trong khi nhận thức rằng trẻ em sẽ trải qua những cảm xúc mạnh mẽ.
Khi cha mẹ giữ bình tĩnh trong cơn bão cảm xúc của con, họ đang làm gương cho việc điều chỉnh cảm xúc. Thông điệp chúng ta gửi đi là: “Tôi có thể giữ bình tĩnh ngay cả khi mọi thứ trở nên hỗn loạn, và tôi có thể giúp con bình tĩnh lại.” Đây cũng là kỹ năng mà các nhà trị liệu học được — giữ bình tĩnh khi người khác thể hiện cảm xúc mạnh mẽ, lắng nghe cẩn thận để hiểu câu chuyện sâu xa đằng sau phản ứng đó.
Nguyên tắc tương tự cũng áp dụng trong việc nuôi dạy con cái. Thay vì hấp thụ cường độ cảm xúc của con, cha mẹ có thể duy trì sự hiện diện, tò mò và lòng trắc ẩn. Bằng cách này, chúng ta truyền đạt sự quan tâm và ổn định mà không bị áp đảo bản thân.
Trẻ em thường phản ánh tâm trạng cảm xúc của cha mẹ. Càng bình tĩnh và đầy lòng trắc ẩn, chúng ta càng có khả năng giúp con cái tự điều chỉnh cảm xúc của mình. Thay vì mang theo cảm giác tội lỗi của cha mẹ, cha mẹ có thể thực hành lòng trắc ẩn với bản thân, tin tưởng vào nỗ lực của mình và tập trung vào việc trở thành một sự hiện diện bình tĩnh, ổn định.
Dù trẻ em năm tuổi, mười bảy tuổi hay thậm chí là người trưởng thành, những cơn bùng nổ cảm xúc thường xuất phát từ sự đấu tranh hoặc đau khổ. Mục tiêu là ở bên cạnh họ, tìm hiểu và cung cấp sự hỗ trợ bình tĩnh để họ cảm thấy được đồng hành thay vì cô đơn trong cảm xúc của mình.
